Do czasu referendum w sprawie Brexitu (2016) liczba Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii systematycznie rosła, natomiast w latach 2017-2020 odnotowano znaczny spadek polskiej populacji na wyspach. Obecnie więcej Polaków opuszcza Wielką Brytanię, niż wyjeżdża do tego kraju. W tym artykule omawiamy najważniejsze kwestie związane z powrotem z Wielkiej Brytanii do ojczyzny.
Formalności przed wyjazdem z Wielkiej Brytanii
Przed wyprowadzką z Wielkiej Brytanii należy dopełnić wszystkich formalności związanych z mieszkaniem, pracą, finansami i dziećmi.
Rozwiązanie umowy najmu
Od razu po podjęciu decyzji o powrocie do Polski trzeba sprawdzić warunki umowy najmu mieszkania lub domu, w tym szczególnie możliwość jej rozwiązania. W przypadku wynajmu na czas określony rozwiązanie kontraktu przed czasem może być trudne. Jeżeli właściciel lub agencja nie zgadza się na wypowiedzenie umowy za porozumieniem stron, wówczas najemca płaci czynsz do jej zakończenia, nawet jeżeli wyprowadzi się wcześniej. Łatwiej jest w umowach na czas nieokreślony, w których ustala się zazwyczaj trzymiesięczny okres wypowiedzenia. Niezależnie od formy wypowiedzenia umowy (za porozumieniem stron lub jednostronne z zachowaniem okresu wypowiedzenia) należy zrobić to na piśmie.
Rozwiązanie umów z dostawcami mediów
Przed wyjazdem z Wielkiej Brytanii należy również dopełnić formalności z dostawcami mediów (woda, prąd, gaz, telefon, telewizja, Internet). Wszystkie umowy przepisane na najemcę powinny zostać rozwiązane, w przeciwnym razie następni lokatorzy mogą korzystać z mediów na koszt poprzedniego. W przypadku wody, prądu czy gazu należy przekazać dostawcom mediów końcowe odczyty liczników i zapłacić ostatni rachunek.
Rozliczenia z angielskim urzędem skarbowym (HMRC)
Rok podatkowy w Wielkiej Brytanii trwa od 6 kwietnia do 5 kwietnia następnego roku. W przypadku osób rozliczających się samodzielnie (Self Assessment) termin składania deklaracji za rok podatkowy mija 31 października w przypadku formy papierowej i 31 stycznia kolejnego roku przy rozliczeniach online. Osoby powracające do Polski powinny sprawdzić, czy w ich przypadku istnieje możliwość zwrotu nadpłaconego podatku dochodowego. Dotyczy to szczególnie osób, które w ciągu roku często zmieniały pracę lub pracowały w tym samym czasie u kilku pracodawców. Na zwrot podatku mogą liczyć również te osoby, które pracowały jedynie przez krótki okres i nie przekroczyły kwoty wolnej od podatku (12 570 funtów w 2026/2027). O zwrot podatku można ubiegać się do 4 lat wstecz.
Zamknięcie konta bankowego
Przed powrotem warto zamknąć konto, aby bank nie pobierał opłat za jego prowadzenie. Zazwyczaj istnieje również możliwość przekształcenia konta płatnego na bezpłatne lub zamknięcia rachunku już po przyjeździe do Polski. Środki zgromadzone na angielskim rachunku bankowym najlepiej przesłać na konto walutowe w Polsce. Dzięki temu można uniknąć niekorzystnego przewalutowania występującego przy przelewach zagranicznych na zwykłe konto. Osoby posiadające gotówkę powinny pamiętać, że przewożenie kwoty powyżej 10 tys. funtów pomiędzy Wielką Brytanią a innym krajem wymaga zgłoszenia do brytyjskich służb.
Uwaga: nie należy zamykać konta bankowego, jeżeli spodziewamy się zwrotu podatku.
Złożenie wypowiedzenia w pracy
Przed wyjazdem należy również uregulować kwestie związane z pracą. Osoby zatrudnione na umowę o pracę powinny złożyć wypowiedzenie z zachowaniem terminu wskazanego w umowie. Wypowiedzenie należy złożyć w formie pisemnej (listownie lub mailowo). Po co najmniej miesiącu ciągłego zatrudnienia ustawowy okres wypowiedzenia wynosi tydzień, chyba że umowa przewiduje dłuższy termin. Przed wyjazdem trzeba również zgromadzić dokumenty, które będą potrzebne m.in. do ubiegania się o zwrot podatku z UK, zatrudnienia w Polsce czy dla celów ZUS.
Po zakończeniu pracy w Wielkiej Brytanii pracownik powinien skompletować następujące dokumenty:
umowę o pracę;
formularz P45 – oficjalny dokument podatkowy wystawiany przez pracodawcę po zakończeniu stosunku pracy;
formularz P60 – dokument podsumowujący zarobki i odprowadzony podatek;
payslipy – paski wynagrodzeń;
referencje od pracodawcy.
Osoby prowadzące własną firmę w Wielkiej Brytanii powinny zabrać ze sobą dokumenty potwierdzające założenie i zakończenie działalności gospodarczej.
Formalności związane ze świadczeniami
Osoby korzystające ze świadczeń socjalnych w Wielkiej Brytanii mają obowiązek poinformowania o wyjeździe odpowiednie instytucje, które zajmują się wypłatą tych świadczeń. W przypadku zasiłku macierzyńskiego (Statutory Maternity Pay) kobieta zachowuje prawo do świadczenia także w razie powrotu do Polski. Natomiast osoby pobierające zasiłek Child Benefit lub Universal Credit co do zasady tracą do niego prawo po wyjeździe z Wielkiej Brytanii na stałe. Osoby, które po powrocie do Polski chcą otrzymać zasiłek dla bezrobotnych, powinny uzyskać formularz PD U1. Wniosek o wydanie dokumentu można złożyć online za pośrednictwem oficjalnego serwisu GOV.UK. O wydanie druku U1 można wnioskować również w Polsce.
Uwaga: W przypadku chęci transferowania angielskiego zasiłku dla bezrobotnych do Polski należy przed wyjazdem udać się do biura Jobcenter Plus z wnioskiem o wydanie druku PD U2. Transfer świadczenia jest możliwy tylko w przypadku osób, które przyjechały do Wielkiej Brytanii przed 31.12.2020 r.
Dokumenty dla dziecka
W przypadku dzieci urodzonych w Wielkiej Brytanii i należy dokonać rejestracji (transkrypcji) zagranicznego aktu urodzenia w polskim rejestrze stanu cywilnego. Można to zrobić jeszcze przed wyjazdem w urzędzie konsularnym RP. Przez konsulat można również załatwić formalności związane z nadaniem numeru PESEL i wydaniem paszportu dla dziecka. Ponadto należy skompletować dokumenty związane ze zdrowiem, w tym kartę szczepień, dowód ubezpieczenia zdrowotnego czy wypisy ze szpitala. Przed wyjazdem do Polski rodzice powinni także zebrać dokumenty potwierdzające uczęszczanie dziecka do szkoły w Wielkiej Brytanii (np. świadectwa, zaświadczenia), które będą potrzebne do zapisania pociechy do szkoły w Polsce.
Formalności po powrocie do Polski
Również po przyjeździe do ojczyzny trzeba dopełnić wielu formalności. Najpierw należy sprawdzić ważność dokumentów tożsamości – jeżeli są nieaktualne, trzeba złożyć wnioski o wydanie nowych. W ciągu 30 dni od przyjazdu należy też uregulować kwestie meldunkowe – zgłosić powrót z wyjazdu czasowego lub zameldować się pod nowym adresem w Polsce. Można to zrobić przez Internet lub w urzędzie gminy. Następnie warto zadbać o ubezpieczenie zdrowotne, np. rejestrując się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Mając już aktywne ubezpieczenie, należy również zarejestrować się w lokalnej przychodni POZ – można to zrobić podczas wizyty w przychodni lub przez Internetowe Konto Pacjenta. Rodzice powinni również dopełnić formalności związanych z zapisaniem dziecka do szkoły.
Artykuł został zweryfikowany pod kątem merytorycznym przez ekspertów z Polonijki – Polonijnej Szkoły Podstawowej.
